Benzerlikler Farkları Görmemizi Engellemesin
1-Bakmak görmek değildir. Sultanahmet Camii’ne herkes bakar ama ondaki sanat inceliklerini herkes göremez.
2-İşitmek dinlemek değildir. İnsanlar çoğu zaman konuşulanların yüzde yirmisini anlıyor. Çünkü muhatabı konuşurken onu dinliyor görünüp, vereceği cevabı hazırlıyor. Yani “tuzak kurucu dinleme” yapıyor, “aktif dinleme” yok. O yüzden işitmek dinlemek değildir. Çünkü işittiklerini anlamış değildir.
3-Bilmek anlamak değildir. Bir insan binlerce bilgiye sahiptir. Ama bunların künhüne vâkıf olamamıştır. Yani özüne inememiştir. Yüzeyinde kalmıştır. O yüzden, bilmek anlamak anlamına gelmez. İçselleştirilmemiş bilgiler sahibini sadece hamal yapar!
4-İletişim bildiridir, saldırı değildir. Bir konuyu saldırıya dönüştürmeden tartışabilmek, ustalık gerektiren bir sanattır. Bu çok az görülen bir başarıdır. İnsanlar bir konuyu konuşurken öfkelenmeye başlamışlarsa dikkatler konudan çıkmış, kendimize odaklanmıştır artık. Konuyu değil, kendimizi konuşmaya başlamışızdır. Yani topa değil ayağa vuruyoruzdur.
5-Karnını doyurmak yemeği unutmak değildir; bir şeyler yemektir. Sorunları, yok sayarak çözemeyiz. Bir problemin çözümü için gerekenler yapılmadıkça, onlara gözünü kapayan, sadece kendini kandırmış olur.
6-Hüsün sadece güzellikten ibaret değildir. Zerafet, tatlı dil, güler yüz, temizlik, şiir gibi davranışlar, sorun çözmek, acı dindirmek, göze bakmak gönle akmak, kalbe merhem olmak da hüsnün birer parçasıdır.
7-Hayatta olmak diri olmak değildir. Ölemediği için yaşayan canlı cenazeler vardır. Ölü olmak, diri olmamak değildir. Eserleriyle yaşayan diriler vardır.
8-Kör, gözleri görmeyen, gözleri kapalı olan değildir, hakkı göremeyendir. Basireti kör olandır. Bakar körler vardır, “Ebu Lehep” gibi. Görmeyen görücüler vardır, “Cemil Meriç” gibi.
9-Her acı, zararlı değildir. Her tatlı, faydalı değildir. Acı ilaç sonuçları itibariyle faydalı bir şerbet olabilir. Dişçi koltuğuna oturmak acı vericidir. Ama zararlı değildir. Çok faydalıdır. Çikolata, şeker türü yiyecekler iyi görünür. Çok zevk alırız. Ama her zaman faydalı değildir. Zehir olmayan hiçbir şey yoktur, farkı oluşturan dozdur.
10-Kaçmak kavuşmak değildir. Çünkü düşen tutunacağı ağacı seçemez. Bir musibetten mağlup olarak kaçma ki, diğer musibetin kucağına mağlup olarak düşmeyesin.
11-Sonuçlarından ders alınan mağlubiyet başarısızlık değildir. Bir sonraki başarının öğretmenidir.
12-Bağımlılık, bağlılık değildir. Çamla meşe birbirinin gölgesinde büyümezler.
13-Dua Allah’u Teala ile pazarlık değildir. Çünkü Cenab-ı Hak kimseye borçlu değildir.
14-Dini dar olmak, dindar olmak değildir. Yobazlık ve bağnazlıktır.
15-Hayat, hayatın devamı için lazım olan şeylerin kendisi değildir. Çünkü araçlar amaç değildir. Bir yolculuk için binmiş olduğumuz Mercedes’in deposundaki benzin, o yolculuğun amacı değil aracıdır. Binaenaleyh, hayatın devamı için lazım olan yiyecek giyecek ve bütün ihtiyaçlar, hayatın amacı değil aracıdır. Ama bugün amaç haline gelmiştir. Araçları amaç haline getirmek samanı ideali haline getiren ineğe yakışır, insana değil!
16-Çok yakında olan, cana yakın değildir. Çok uzakta olan candan uzak değildir. Yakın uzaklar vardır, Ebu Lehep gibi. Uzak yakınlar vardır, Üveys el-Karani gibi.