Nefis ücret noktasında şimdi ve buradacı, sorumluluk noktasında hep sonracı ve yarıncıdır. Nefis doyasıya kadar yemek, kanasıya kadar uyumak ister. Onu oruçla, teheccüdle terbiye etmeliyiz. Aç kalmayı hiç sevmez. Sürekli ertelemeyi sever. Nefsin en sevdiği kelime, yarın ve sonradır. Ruhun ise en sevdiği kelime şimdi ve buradadır.

Nefis nasıl olsa Allah affeder diyerek günah işletmeye çalışır. “Çok hilekâr şeytan da Allah’ın kerem ve merhametini ileri sürerek sizi aldatmasın.” (Fatır, 35/5).

Hâlbuki insan nasıl olsa çıkarım diyerek bataklığa girmez. Ama hasbelkader bataklığa düşmüşse çıkmaya çalışır.

Nefis insanı bazen ümitsizliğe düşürür, bazen ameliyle gururlandırır, bazen bende herkes gibiyim diyerek kötü çevreye uymaya teşvik eder. İlerleyen bölümlerde bu konuları tafsilatlı olarak ele alacağımızdan dolayı kısaca atıfta bulunmakla iktifa ediyoruz.